Тошкентда қайси қаватдан квартира сотиб олган маъқул?

Қават танлови нафақат деразадан кўринадиган манзарага, балки кундалик қулайликка ҳам таъсир кўрсатади. Шу билан бирга, қайси қаватдан квартира сотиб олган маъқул деган саволга ягона тўғри жавоб йўқ: баъзилар учун лифтга боғланиб қолмаслик муҳимроқ бўлса, бошқалар учун тинчлик, ёруғлик ёки деразадан кўринадиган манзара аҳамиятлидир. Очиқ ўтказилган UyScan тадқиқоти маълумотларига кўра, Тошкентдаги янги қурилган уйларнинг энг юқори қавати ўртача 8% га, иккиламчи бозорда эса 10% га арзонроқ. Агар сиз Тошкентда квартира харид қилишни режалаштираётган бўлсангиз, нафақат унинг нархи ва планировкаси, балки хонадоннинг бино ичидаги жойлашувини ҳам ҳисобга олишингиз муҳим. Ушбу мақолада қаватлар бир-биридан қандай фарқ қилиши ва хариддан олдин нималарга эътибор қаратиш кераклигини кўриб чиқамиз.

• Ёш болали оилалар учун. Иккинчи, учинчи ёки ўрта қаватларни кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ. Квартирага пиёда чиқиб-тушиш нисбатан осон, деразалар эса одатда кўча сатҳидан баландроқда жойлашган бўлади. Биринчи қават ҳам мос келиши мумкин, аммо сотиб олишдан олдин деразаларнинг хавфсизлигини, подездга кириш қулайлигини ва яқин атрофда шовқинли жойлар бор-йўқлигини текшириш муҳим.
• Кексалар ва лифтга боғланиб қолишни истамайдиганлар учун. Биринчи, иккинчи ёки учинчи қаватларга эътибор қаратган маъқул. Лифт бузилиб қолса ёки уйда электр ўчса, квартирага пиёда чиқиб-тушиш осонроқ бўлади. Бунда кириш қисмидаги зиналар сонини, пандуслар бор-йўқлигини ва зарур объектларгача бўлган масофани ҳам чамалаб кўриш лозим.
• Сукунат, ёруғлик ва дераза ортидаги манзарани қадрлайдиганлар учунЎрта қаватлар кўпинча чиқиб-тушиш қулайлиги, холи яшаш ва табиий ёруғлик ўртасидаги мақбул ечим бўлади. Охирги қаватдан ташқари юқори қаватлар кўпроқ ёруғлик ва чиройли манзарани хоҳловчиларга маъқул келиши мумкин. Бироқ кўп нарса деразаларнинг жойлашуви, қўшни биноларнинг баландлиги ва шовқиндан ҳимояланганлик даражасига боғлиқ.
• Квартирани ижарага беришни режалаштираётганлар учун. Қаватни ҳудуд, транспорт қулайлиги, квартира планировкаси, таъмир ҳолати ва инфратузилмани ҳисобга олган ҳолда танланг. Биринчи қават айрим тижорат мақсадлари учун, ўрта қаватлар эса одатий узоқ муддатли ижара учун мос келиши мумкин. Шу билан бирга, UyScan маълумотлари таклиф нархларидаги тафовутларни кўрсатса-да, муайян қаватлардаги квартиралар тезроқ ижарага берилишини ёки кўпроқ даромад келтиришини тасдиқламайди.
• Бюджети чекланган харидорлар учун. Биринчи ёки охирги қаватга эътибор қаратиш мумкин. Тадқиқот маълумотларига кўра, охирги қават худди шундай бошқа квартираларга нисбатан янги уйларда 8% га, иккиламчи бозорда эса 10% га арзонроқдир. Бироқ харид қилишдан олдин том, шифт, иссиқлик изоляцияси ва лифт жиҳозларининг ҳолатини текшириш айниқса муҳим. Биринчи қаватда эса шовқин даражаси, ёруғлик тушиши ва ертўла ҳолатини қўшимча равишда баҳолаш лозим.
• Уйдан туриб ишлайдиганлар учун. Қаватнинг нечанчи эканлиги шовқин даражаси, табиий ёруғлик, деразаларнинг жойлашуви ва қўшни хонадонларнинг ҳолати каби муҳим эмас. Шунинг учун кун давомида ишлаш шароитларини баҳолаш мақсадида квартирани иш вақтида ҳам, кечқурун ҳам кўздан кечирган маъқул.

Юқорида тилга олинган ҳамда янги қурилган уйлардаги 12 950 та ва иккиламчи бозордаги 8 028 та эълон асосида ўтказилган UyScan тадқиқоти маълумотларига кўра, квартира нархи ва қават ўртасида боғлиқлик мавжуд. Ушбу маълумотлар Тошкентда кўчмас мулк нархлари қандай шаклланишини яхшироқ тушунишга ёрдам беради. Таҳлилчилар битта ҳудудда жойлашган, қаватлари ва хоналари сони бир хил бўлган уйлардаги объектларни ўзаро таққослашди.

Натижалар шуни кўрсатадики, бирламчи бозорда биринчи қаватдаги хонадонлар шунга ўхшаш бошқа квартиралардан тахминан 2% га, охирги қаватдагилар эса 8 %га арзонроқ. Иккиламчи бозорда эса вазият бошқача: биринчи қават худди шундай квартиралардан 7% га қимматроқ, охиргиси эса 10% га арзонроқ бўлиб чиқди. Охиргидан олдинги қават ўхшаш квартиралардан деярли фарқ қилмайди: янги уйларда ҳам, иккиламчи бозорда ҳам тахминан 2% арзонроқ. Ушбу кўрсаткичлар битимларнинг якуний қийматини эмас, балки эълонлардаги нархларни ифодалайди. Тошкентда квартиранинг ҳақиқий харид нархи фарқ қилиши мумкин.

Квадрат метр нархининг медианасини ўхшаш квартиралар ўртасидаги нарх фарқи билан адаштирмаслик муҳим. Масалан, янги қурилган уйларда биринчи қаватдаги бир квадрат метрнинг медиана нархи 1 353 долларни, уйнинг ўрта қаватларида эса 1 808 долларни ташкил этди. Масалан, янги қурилган уйларда биринчи қаватдаги бир квадрат метрнинг медиана нархи 1 353 долларни, уйнинг ўрта қаватларида эса 1 808 долларни ташкил этди. Бироқ бу фарқни фақат қават билан изоҳлаб бўлмайди. Уйнинг ўрта қаватларидаги квартиралар ўз жойлашуви туфайли эмас, балки баландроқ ва қимматроқ янги биноларда кўпроқ учрагани сабабли қимматроқ бўлиши мумкин. Шу боис, келтирилган рақамлар бир хил хонадоннинг нархи қаватга қараб қанчалик ўзгаришини кўрсатмайди. Ўхшаш объектлар таққосланганда, фарқ 2% гача қисқаради. Шунинг учун муайян квартиранинг қийматини баҳолашда нафақат қаватни, балки уйнинг ўз хусусиятларини ҳам ҳисобга олиш лозим.

Биринчи қават ҳамёнбопроқ нархи ва қулайлиги учун танланади: лифт ишламай қолса, зинадан кўтарилишга ҳожат йўқ, квартирадан кўчага чиқиш эса камроқ вақт олади. 

Афзалликлари:

• лифтдан фойдаланишга ҳожат йўқ
•  кексалар, болали оилалар ва ҳаракатланиш имконияти чекланган инсонлар учун қулай
• йирик харидлар, мебель ва болалар аравачасини олиб кириш осонроқ
• айрим уйларда бундай квартиралар арзонроқ туради

Камчиликлари:

• кўча ёки ҳовлидан кирадиган шовқин ҳамда чанг
• ўткинчилар шахсий ҳудуд дахлсизлигини чеклаши мумкин
• ертўла устида жойлашган бўлса, захлик, ёқимсиз ҳидлар пайдо бўлиши ёки пол совуқ бўлиши мумкин
• дарахтлар ва қўшни бинолар сабабли ёруғлик етарли бўлмаслиги мумкин

Иккинчи қават кўпинча биринчи қаватга муқобил сифатида кўрилади. Квартирага ҳамон пиёда тез чиқиш мумкин, аммо деразалар одатда пиёдалар ва ҳовли йўлаклари сатҳидан баландроқда жойлашган бўлади. Бу холийликни ошириши ва кўча шовқини таъсирини камайтириши мумкин, бироқ кўп нарса уйнинг жойлашувига боғлиқ.

Афзалликлари:

• лифт ишламай қолса, пиёда чиқиш мумкин
• биринчи қаватга қараганда одатда холироқ бўлади
• кексалар, фарзандли оилалар ва ҳаракатланиши чекланган инсонлар учун қулай
• айрим уйларда ҳовли ва автотураргоҳга тез чиқиш имконияти сақланиб қолади

Камчиликлари:

• йўл ва ҳовлидан келаётган шовқин барибир сезилиб туриши мумкин
• деразадан кўринадиган манзара чекланган бўлиши мумкин 
• хонадон остида тижорат объектлари жойлашган бўлса, уларнинг фаолияти шовқин ва турли ҳидларни келтириб чиқариши мумкин

Иккинчи қават ҳар доим ҳам биринчисидан арзон ёки қиммат бўлавермайди: нарх муайян уйга ва талабга боғлиқ. Квартирани кўздан кечириш чоғида деразаларнинг баландлигига, кириш жойларига ҳамда биринчи қаватдаги хоналарнинг жойлашувига эътибор беринг.

Учинчи қават баландда яшашни хоҳламайдиган, аммо биринчи қаватнинг баъзи ноқулайликларига дуч келишни ҳам истамайдиганлар учун қулай ечим бўлиши мумкин. Лифтсиз уйда учинчи қаватга чиқиш одатда қийинчилик туғдирмайди, деразалар эса кўпинча ўткинчиларнинг бевосита нигоҳидан холи бўлади.

Афзалликлари:

• пиёда чиқиш нисбатан осон
•  биринчи қаватга қараганда холи ва тинчроқ бўлади
• юқори қаватларни хуш кўрмайдиганларга мос келади

Камчиликлари:

• лифт бўлмаса, ҳар куни чиқиб-тушиш ноқулайлик туғдириши мумкин
• кўча шовқини эшитилиши мумкин — бу уйнинг жойлашуви ва деразаларнинг сифатига боғлиқ
• бинолар зич жойлашган ҳудудларда деразадан кўринадиган манзара чекланган бўлиши мумкин

Ўрта қаватлар кўпинча энг мақбул вариант деб ҳисобланади. Одатда буларга бинонинг дастлабки икки ва энг юқори икки қаватидан ташқари барча қаватлар киради. Бироқ аниқ тушунча бинонинг неча қаватлилигига боғлиқ: беш қаватли уйнинг ўртаси билан 25 қаватли уйнинг ўртасидаги шароит бир-биридан фарқ қилади.

Афзалликлари:

• чиқиб-тушиш қулайлиги, холилик ва деразадан кўринадиган манзара уйғунлиги
• одатда кўча шовқини ва чанг камроқ бўлади
• том билан бевосита туташ эмас

Камчиликлари:

• лифт ишламай қолганда пиёда чиқиш қийинроқ
• қулайлик лифтлар сони ва уларнинг техник ҳолатига боғлиқ
• айрим уйларда лифт ускуналари ёки муҳандислик тизимларининг шовқини эшитилиши мумкин
• манзара ва ёруғлик даражаси қўшни биноларнинг жойлашуви ҳамда деразаларнинг қайси томонга қараганига боғлиқ

UyScan маълумотларига кўра, янги қурилган уйларнинг ўрта қаватларида бир квадрат метрнинг медиан нархи 1 808 USD'ни ташкил этди. Бироқ, ушбу тоифани асосан баландроқ уйлардаги квартиралар ташкил қилади, уларда эса уй-жой нархи одатда юқорироқ бўлади. Ўхшаш объектларни таққослашда бинонинг ўрта қисми базавий мезон сифатида олингани сабабли, у ўз-ўзидан қайта сотишда юқорироқ нархни кафолатламайди.

Юқори қаватларда, аммо бевосита том остида жойлашмаган квартиралар кўпроқ ёруғлик, кенг манзара ва ҳовлидан келадиган шовқин камроқ бўлишини хоҳловчиларга мос келиши мумкин. Бунда харидор энг охирги қаватга хос бўлган айрим хатарларга, масалан, томнинг ҳолатига бевосита боғлиқлик муаммосига дуч келмайди.

Афзалликлари:

• кўпинча атрофга ажойиб манзара очилади
• деразалардан кўпроқ табиий ёруғлик тушиши мумкин
• кўча шовқини ва чанг камроқ бўлади

Камчиликлари:

• лифт бузилиб қолса, пиёда чиқиш ноқулай
• сув таъминоти барқарорлиги ва муҳандислик тизимларининг ишлашини текшириш муҳим
• иссиқ ҳавода қуёш тушадиган томон кучлироқ қизиши мумкин
• шамол ва деразаларнинг очиқ жойлашуви қулайликка таъсир қилиши мумкин

UyScan тадқиқотига кўра, 12 ва ундан ортиқ қаватли янги биноларнинг юқори учдан бир қисми билан бинонинг бошқа қисмларидаги ўхшаш хонадонлар ўртасидаги фарқ пастки қаватлар фойдасига тахминан 1% ни ташкил этди. Охирги икки қават эса сезиларли даражада фарқ қилади: улар ўхшаш хонадонларга қараганда тахминан 5% га арзонроқ. Шу боис, фақатгина нархи қимматроқ бўлади деган тахмин билан юқори қаватни танлашга ҳожат йўқ.

Айнан шу қаватда уйнинг техник ҳолатини текшириш айниқса муҳимдир. Агар томдан чакка ўтса, иссиқлик изоляцияси ёмон қилинган бўлса ёки лифтлар тез-тез бузилиб қолса, ҳатто яхши квартира ҳам омадсиз харидга айланиши мумкин.

Афзалликлари:

• квартиранинг шундоқ тепасида ҳеч ким шовқин солмайди
•  кўпинча кенг манзара намоён бўлади
• табиий ёруғлик кўпроқ тушиши мумкин
• баъзи уйларда энг юқори қават арзонроқ сотилади

Камчиликлари:

• чакка ўтиши ва захлик кузатилиши мумкин
• хона ёзда тезроқ қизиб кетиши, қишда эса иссиқликни тезроқ йўқотиши мумкин 
• яшовчилар лифтга кўпроқ боғланиб қолади
• техник ускуналарнинг шовқини эшитилиб туриши мумкин

Харид қилишдан олдин бир нечта омилларни баҳоланг:

1. 1Уйнинг баландлиги ва тури. Иморатларнинг зичлигини, қўшни биноларгача бўлган масофани ва деразаларнинг жойлашувини ҳисобга олинг.
2. 2Лифтлар. Уларнинг сони, ҳолати, техник хизмат кўрсатиш мунтазамлиги ва захира варианти бор-йўқлигини аниқлаштиринг. 
3. 3Муҳандислик тизимларининг ҳолати. Иситиш, сув таъминоти, ҳаво алмаштириш, электр ва оқова сув тизимларини текширинг. Сотувчининг гаплари билан чекланиб қолманг: шубҳа туғилса, квартирани кўздан кечириш учун мутахассис чақиринг.
4. 4Шовқин ва атроф-муҳит. Уйга эрталаб, кундузи ва кечқурун келиб кўринг. Кўча, ҳовли, автотураргоҳ, тижорат жойлари ва йўлакдан келаётган товушларга эътибор беринг.
5. 5Ёруғлик ва деразаларнинг қайси томонга қараганлиги. Қўшни бинолар қуёш нурини тўсиб қўймаётганига эътибор беринг. 
6. 6Қурувчи ташкилот ва ҳужжатлар. Янги уйдан квартира харид қилаётганда объект ҳужжатларини, шартнома шартларини, хонадонни топшириш муддатларини ҳамда амалдаги қаватлар сони рухсат берувчи ҳужжатларга мос келишини текширинг.
7. 7Квартира ҳолати. Шифтлар,деворлар, деразалар, бурчаклар ва стояклар атрофидаги жойларни кўздан кечиринг. Энг юқори қаватда сув сизиб ўтган изларга, биринчи қаватда эса захлик ҳамдаертўладан келаётган ҳидларга алоҳида эътибор беринг.

Ҳа, агар уйнинг жойлашуви ва ҳолати сизга маъқул бўлса. Тошкентдаги янги қурилган уйларда биринчи қават шунга ўхшаш хонадонлардан тахминан 2% га арзонроқ, иккиламчи бозорда эса, UyScan маълумотларига кўра, 7% га қимматроқ. Харид қилишдан олдин шовқин даражаси, ёруғлик, деразалар хавфсизлиги ва ертўла ҳолатини текшириб кўринг.

Нархга шовқин, чанг, кўчага яқинлик ва холийликнинг камлиги таъсир қилиши мумкин. Бироқ биринчи қават ҳар доим ҳам арзон бўлавермайди: Тошкентнинг иккиламчи бозорида шунга ўхшаш хонадонлар 7% га қимматроқ экани аниқланди. Шунинг учун фақат қаватга эмас, балки аниқ объектнинг ўзига баҳо беринг.

Биринчи қават хонадонда офис ёки дўкон очиш ҳуқуқини ўз-ўзидан бермайди. Фойдаланиш мақсадини ўзгартириш имконияти хонанинг хусусиятлари, ҳужжатлар ва зарур келишувларга боғлиқ. Харид қилишдан аввал ваколатли органлардан талабларни аниқлаштириб олинг.

Болали оила учун иккинчи, учинчи ёки ўрта қаватлар мос келади: квартирага чиқиб-тушиш нисбатан осон, деразалар эса кўчадан узоқроқда жойлашган бўлади. Биринчи қаватни танлаганда эса, деразаларнинг хавфсизлигини ва яқин атрофда шовқинли жойлар бор-йўқлигини қўшимча текшириб кўринг.