Ўзбекистонда квартира улушини қандай сотиш мумкин: тўлиқ ҳуқуқий қўлланма (2026)

Квартира улушини сотиш — кўчмас мулк бозоридаги энг мураккаб битимлардан бири ҳисобланади. Бутун квартира эмас, балки унинг муайян улуши сотилаётгани сабабли бошқа мулкдорларнинг ҳуқуқлари, имтиёзли харид ҳуқуқи ва давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби қатъий риоя этилиши шарт.

Ушбу мақолада сиз 2026 йил ҳолатига кўра амалдаги қонунчиликка асосланган ҳолда квартира улушини сотиш бўйича тўлиқ ва ҳуқуқий жиҳатдан тўғри йўриқномани оласиз. Асосий ҳуқуқий манба — Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси.

Мақола қуйидагилар учун фойдали бўлади:

• квартира улуши эгалари;
• мерос орқали улуш олган шахслар;
• ажрашиш жараёнидаги мулкдорлар;
• инвесторлар;
• риелтор ва ҳуқуқшунослар.

Қонунчиликка кўра, улуш — бу квартирадаги муайян хона эмас, балки мулк ҳуқуқининг маълум қисми ҳисобланади.

Агар квартира бир неча шахсга тегишли бўлса, у:

• умумий улушли мулк;
• ёки умумий қўшма мулк шаклида бўлиши мумкин.

Улушли мулк — ҳар бир мулкдорнинг улуши аниқ белгиланган (1/2, 1/3 ва ҳ.к.).

Қўшма мулк — улушлар белгиланмаган (одатда эр-хотин ўртасида).

Агар квартира қўшма мулк бўлса, аввал улушлар аниқланиши керак, шундан кейингина сотиш мумкин.

Ҳа, мумкин. Лекин имтиёзли харид ҳуқуқи сақланиши шарт.

Фуқаролик кодексига мувофиқ:

Бу нимани англатади?

• Аввало улуш бошқа мулкдорларга таклиф этилиши шарт.
• Фақат улар рад этган ёки жавоб бермаган тақдирда учинчи шахсга сотиш мумкин.

Бу жараёнда хатоликка йўл қўйиш кейинчалик судга сабаб бўлиши мумкин.

1. 1Ҳар бир мулкдорга ёзма хабарнома юбориш.
2. 2Қуйидагиларни кўрсатиш: сотув нархи; тўлов шартлари; битим санаси.
3. 3сотув нархи;
4. 4тўлов шартлари;
5. 5битим санаси.
6. 630 кун жавоб кутиш.

• ✔ рози бўлса — улушни ўзи сотиб олади;
• ✖ ёзма рад этса — учинчи шахсга сотиш мумкин;
• ⏳ 30 кун жавоб бермаса — рад этган деб ҳисобланади.

Кейинчалик исбот муаммоси бўлмаслиги учун қуйидаги усуллар тавсия этилади:

• нотариус орқали;
• почта орқали буюртма хат;
• шахсан топшириш ва имзо олиш.

• сотувчининг ФИШ;
• квартира манзили;
• улуш ҳажми;
• сотув нархи;
• тўлов тартиби;
• 30 кунлик жавоб муддати.

Агар сотувчи улушни бошқа мулкдорларга таклиф қилмасдан сотса:

• мулкдорлар судга мурожаат қилиши мумкин;
• суд харид ҳуқуқини уларга ўтказиши мумкин;
• битим бекор қилиниши эҳтимоли мавжуд.

Мурожаат қилиш муддати — 3 ой.

Совға шартномасида имтиёзли харид ҳуқуқи қўлланилмайди.

Лекин:

• агар битим аслида сотиш бўлса,
• ва бу судда исботланса,

битим сохта деб топилиши мумкин.

Бу хавфли йўл ҳисобланади.

Қуйидагилар керак бўлади:

• паспорт;
• кадастр паспорти;
• мулк ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат;
• коммунал қарз йўқлиги ҳақида маълумот;
• турмуш ўртоғининг нотариал розилиги (агар зарур бўлса).

Ёзма равишда хабарнома юборилади ва 30 кун кутилади.

Шартномада қуйидагилар аниқ кўрсатилиши керак:

• сотилаётган улуш миқдори;
• квартира кадастр маълумотлари;
• нарх;
• ҳисоб-китоб тартиби;
• чекловлар йўқлиги.

Кўчмас мулкка оид битимлар нотариал тартибда расмийлаштирилади.

Шартнома кадастр органларида рўйхатдан ўтказилади. Шу пайтдан бошлаб мулк ҳуқуқи янги эгасига ўтади.

Рўйхатдан ўтказиш мумкин:

• Давлат хизматлари маркази орқали;
• электрон портал орқали.

Улушни сотишдан олинган даромад учун жисмоний шахслар даромад солиғи тўланади.

Ставка — 12%.

Солиқ сотиб олиш ва сотиш нархи ўртасидаги фарқдан ҳисобланади.

Айрим ҳолларда, агар мулк белгиланган муддатдан ортиқ эгалик қилинган бўлса, солиқ имтиёзлари қўлланилиши мумкин.

Аввал мерос ҳуқуқи расмийлаштирилади, сўнг сотиш тартиби амалга оширилади.

Васийлик ва ҳомийлик органлари рухсати талаб қилинади.

Банк розилиги шарт.

Агар улуш табиатан ажратилмаган бўлса, аниқ хона эмас, балки ҳуқуқнинг маълум қисми сотилади.

Табиатан ажратиш фақат:

• барча мулкдорлар келишуви билан;
• ёки суд орқали амалга оширилади.

Харажатлар қуйидагиларни ўз ичига олиши мумкин:

• нотариус хизмати;
• давлат божи;
• кадастр тўловлари;
• баҳолаш хизмати.

• мулкдорларни хабардор қилмаслик;
• нархни яшириш;
• оғзаки келишув;
• турмуш ўртоғи розилигини олмаслик;
• ҳужжатларда хатолик.

Қуйидаги ҳолатларда маслаҳат тавсия этилади:

• мулкдорлар ўртасида низо бўлса;
• ажрашиш жараёни кетса;
• вояга етмаганлар иштирок этса;
• мулкка чеклов қўйилган бўлса.

Ўзбекистонда квартира улушини сотиш қонуний тартибда амалга оширилади, аммо барча талабларга қатъий риоя қилиш шарт.

Энг асосий қоида:

Тўғри расмийлаштирилган битим сизга ҳуқуқий хавфсизликни таъминлайди.