50 йилдан ошган уйларда қайта режалаштириш тақиқланади: квартира сотиб олувчилар ва сотувчилар учун муҳим маълумотлар

Ўзбекистонда фойдаланиш муддати 50 йилдан ошган кўп квартирали уйларда қайта режалаштиришга тақиқ жорий этилмоқда. Истисно фақат бинони мустаҳкамлашга ёрдам берадиган ишлар учун кўзда тутилган.

Бу иккиламчи кўчмас мулк бозоридаги сотиб олувчилар ва сотувчилар учун муҳим ўзгаришдир. Айниқса, эски уйлардан квартира излаётган ва деворларни бузишни, хоналарни бирлаштиришни ёки хоналарнинг жойини ўзгартиришни олдиндан режалаштираётганлар учун.

50 йилдан ошган кўп квартирали уйларда квартираларнинг дастлабки лойиҳасини ўзгартириш мумкин бўлмайди. Чеклов остига қуйидагилар тушиши мумкин:

• деворларни бузиш ва кўчириш
• хоналарни бирлаштириш
• хоналар конфигурациясини ўзгартириш
• квартира ёки бино конструкциясини ўзгартирадиган бошқа ишлар

Истисно бинони мустаҳкамлаш ишлари учун қилинади. Яъни, уйнинг хавфсизлигини оширадиган таъмирлаш ишларига рухсат берилиши мумкин. Аммо бундай уйларда «ўз дидига мослаб» оддий қайта режалаштириш имконсиз бўлади.

Асосий сабаб — эски уй-жой фондининг хавфсизлиги. 50 йилдан ортиқ фойдаланилаётган уйлар деворларга, қаватлар орасидаги тўсинларга ва муҳандислик тизимларига аралашувни ёмонроқ қабул қилиши мумкин. Ҳатто битта квартирадаги муваффақиятсиз қайта режалаштириш бутун подъезд ёки уйнинг ҳолатига таъсир қилиши мумкин.

Тақиқ аҳоли учун хавфларни камайтириши ва бинонинг техник ҳолатини ёмонлаштириши мумкин бўлган ишларга йўл қўймаслиги керак.

Агар сиз 50 йилдан ошган уйдан квартира танлаётган бўлсангиз, унинг лойиҳасини олдиндан баҳоланг. Хариддан кейин уни ўзгартириб бўлмаслиги мумкин.

Битимдан олдин қуйидагиларни текшириш керак:

• уйнинг қурилган ёки фойдаланишга топширилган йили
• бинонинг техник ҳолати
• квартиранинг жорий лойиҳаси
• аввал қайта режалаштириш бўлганми
• агар ўзгаришлар мавжуд бўлса, улар қонунийлаштирилганми
• квартира ҳужжатлари тартибдами

Айниқса, деворлари бузилган, хоналари бирлаштирилган ёки лойиҳаси ўзгартирилган квартираларга эҳтиёткорлик билан ёндашиш керак. Агар ўзгаришлар расмийлаштирилмаган бўлса, бу сотиш, таъмирлаш ёки ҳужжатларни текширишда муаммолар келтириб чиқариши мумкин.

Агар квартира 50 йилдан ошган уйда жойлашган бўлса, таъмирлашдан олдин айнан қандай ишларни режалаштираётганингизни аниқлаб олиш муҳим.

Аввал қандай ўзгаришларга рухсат берилгани ва қайсилари тақиқ остига тушишига аниқлик киритинг. Олдиндан тегишли идораларга ёки лойиҳалаш бўйича мутахассисларга мурожаат қилиш хавфсизроқдир. Бу танланган форматда таъмирлаш мумкинми ва у уйдан фойдаланиш талабларини бузмайдими, шуни тушунишга ёрдам беради.

50 йилдан ошган уйлар учун бинонинг ёши янада муҳимроқ аҳамиятга эга бўлади. Харидорлар нафақат туман, нарх ва квартиранинг ҳолатига, балки керакли таъмирни қайта режалаштиришсиз амалга ошириш мумкинми ёки йўқлигига ҳам диққат билан қарайдилар.

Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази маълумотларига кўра, Ўзбекистонда иккиламчи уй-жой бозори йил бошидан буён ўртача 2,9% га, йиллик ҳисобда эса 8,5% га қимматлашган. Бу тайёр уй-жойга қизиқиш сақланиб қолаётганини кўрсатади. Аммо иккиламчи бозор ичида харидорлар 50 йилдан ошган уйлардаги квартираларни эҳтиёткорроқ кўриб чиқишлари мумкин.

Қулай дастлабки лойиҳага эга квартиралар қизиқ бўлиши мумкин: харидорга сотиб олгандан кейин яшаш майдонини жиддий ўзгартиришга тўғри келмайди. Илгари «ҳаммасини ўз дидига мослаб қайта қуриш» кўзда тутилган объектлар эса синчковлик билан баҳолашни талаб қилиши ва уйнинг ҳолати, ҳужжатлари ва таъмирлаш имкониятларига кўпроқ боғлиқ бўлиб қолиши мумкин.

Агар уй 50 йилдан ортиқ вақт давомида фойдаланилаётган бўлса, қайта режалаштириш тақиқланиши мумкин. Истисно — бинони мустаҳкамлаш ишлари.

Бундай квартираларнинг мулкдорлари таъмирлашдан олдин режалаштирилган иш қайта режалаштиришга кирадими ёки йўқми, шунга аниқлик киритишлари керак. Агар деворларни бузиш ёки кўчириш, хоналарни бирлаштириш, ошхона, санузел ёки эшик-дераза ўринларини ўзгартириш керак бўлса, таъмирлашни олдиндан текширув ва келишувсиз бошламаган маъқул.

50 йилдан ошган уйдан квартира сотиб олишдан олдин унинг қурилган йили, ҳужжатлари, кадастри ва жорий лойиҳасини текшириш керак. Бу квартира таъмирлаш ниятида сотиб олиниб, кейин унинг лойиҳасини ўзгартириш имконсиз бўлиб қоладиган вазиятдан сақланишга ёрдам беради.