Ўзбекистонда 2026-йилда пропискани қандай ўзгартириш мумкин

Пропискани ўзгартириш — бу янги яшаш жойи ёки вақтинча турган жой бўйича рўйхатдан ўтишни расмийлаштириш демакдир. Кундалик ҳаётда одамлар «прописка» дейишади, аммо расмий ҳужжатларда «рўйхатдан ўтиш» сўзи қўлланилади.

Кўпинча прописка кўчиб ўтгандан, квартира сотиб олгандан, уйни ижарага олгандан, қариндошлар ҳузурида вақтинча рўйхатдан ўтгандан ёки бир шаҳар ичида манзил ўзгаргандан кейин алмаштирилади.

Агар сиз иккиламчи бозордан квартира сотиб олган бўлсангиз, уйга кўчиб ўтган бўлсангиз ёки ўз кўчмас мулкингизга бошқа бир шахсни рўйхатга қўймоқчи бўлсангиз, ҳужжатларни олдиндан текшириш ва рўйхатдан ўтишнинг тўғри форматини танлаш муҳим.

Агар сиз бошқа манзилда яшай бошлаган бўлсангиз, пропискани ўзгартириш керак. Масалан:

• квартира ёки уй сотиб олдингиз
• ижарага олинган уйга кўчиб ўтдингиз
• ота-онангиз, фарзандларингиз ёки бошқа қариндошларингизникида рўйхатдан ўтдингиз
• туман, шаҳар ёки вилоятни ўзгартирдингиз
• янги қурилган уйдан иккиламчи бозордаги квартирага кўчиб ўтдингиз
• турмуш ўртоғингиз, фарзандингиз ёки бошқа шахсни ўзингизникига рўйхатга қўймоқчисиз

Агар шахс янги манзилда доимий яшаса, яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтиш расмийлаштирилади. Агар у вақтинча яшаса, вақтинча турган жойи бўйича рўйхатдан ўтиш расмийлаштирилади.

ЙИДХП‘да бундай номдаги алоҳида хизмат йўқ. Пропискани ўзгартириш учун янги яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтишни расмийлаштириш керак.

My.gov.uz порталида бу хизмат «Яшаш жойи бўйича рўйхатдан утказиш» деб номланади. Унинг ёрдамида янги манзил бўйича рўйхатдан ўтиш мумкин. Рўйхатдан ўтгандан сўнг аввалгиси қонунда белгиланган тартибда бекор қилинади.

Одатда аввалги рўйхатдан ўтган жойдан алоҳида чиқиш шарт эмас. Пропискани ўзгартириш учун янги манзил бўйича рўйхатдан ўтишга ариза беринг.

Аввалги рўйхат янги яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтганда бекор қилинади. Агар шахснинг ўзи янги манзилни расмийлаштирмасдан рўйхатни бекор қилмоқчи бўлса, бу алоҳида тартибдир.

Оддий кўчиб ўтиш учун мантиқ қуйидагича: аввал янги манзил расмийлаштирилади, сўнгра аввалги рўйхат қонунга мувофиқ бекор қилинади.

Ариза беришдан олдин 3 нарсани текширинг:

1. 1Уй-жой мулкдори ким. Агар квартира ёки уй сизга тегишли бўлса, жараён осонроқ кечади. Агар уй-жой бегона бўлса, мулкдорнинг розилиги талаб этилади.
2. 2Объект бўйича маълумотлар мос келадими. Манзил, кадастр маълумотлари ва мулкдорнинг маълумотлари давлат базалари билан мос келиши керак. Манзилдаги, Ф.И.Ш.даги ёки кўчмас мулк ҳақидаги маълумотлардаги хатолар расмийлаштиришни чўзиб юбориши мумкин.
3. 3Кўчмас мулк бўйича чекловлар йўқлигини. Хатлов, бегоналаштиришга тақиқ ёки мулк ҳуқуқи бўйича низо рад этиш учун сабаб бўлиши мумкин.

Пропискани ЙИДХП, ДХМ ёки миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бўлинмаси орқали ўзгартириш мумкин.

Агар хизмат сизнинг вазиятингизга мос келса, ЙИДХП орқали онлайн ариза бериш қулай. Фойдаланувчи авторизациядан ўтади, «Яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтказиш» хизматини танлайди, аризани тўлдиради ва натижани электрон шаклда олади.

Агар ҳужжатларни шахсан топшириш ёки ностандарт вазиятни ҳал қилиш керак бўлса, ДХМ‘га мурожаат қилиш қулай.

Агар масала шахсий текширувни талаб қилса, ҳужжатлар бўйича низо бўлса ёки онлайн-ариза ўтмаса, миграция бўлинмасига мурожаат қилинади.

Агар сиз квартира сотиб олган бўлсангиз, аввало мулк ҳуқуқи тўғри расмийлаштирилганига ишонч ҳосил қилинг. Бу сиз тизим объектни базага тортмаслиги ёки хатолик кўрсатиши мумкин.

Текшириш керак бўлган нарсалар:

• кадастр маълумотлари
• квартира манзили
• мулкдорнинг Ф.И.Ш
• чекловлар мавжудлигин
• битим ҳолати
• рўйхатдан ўтган шахслар ҳақидаги маълумотлар

Шундан сўнг янги манзил бўйича рўйхатдан ўтишга ариза бериш мумкин. Агар квартира яқинда сотиб олинган бўлса, давлат базаларидаги маълумотлар янгиланишини кутган маъқул.

Харидор учун бу муҳим босқич. Рўйхатдан ўтиш мулк ҳуқуқини тасдиқламайди, аммо янги яшаш манзилини расмий тизимларда мустаҳкамлашга ёрдам беради.

Агар сиз ижарадаги квартирада яшасангиз, кўпинча вақтинча турган жойи бўйича рўйхатдан ўтиш расмийлаштирилади. Бунинг учун яшашга асос керак бўлади. Одатда бу ижара шартномаси ва мулкдорнинг розилигидир. 

Расмийлаштиришдан олдин ижара шартномаси солиқ органларида рўйхатдан ўтганлигини текширинг. Агар шартнома нотўғри расмийлаштирилган бўлса, ариза беришда саволлар туғилиши мумкин.

Ижарачига эслаб қолиш муҳим: манзил бўйича рўйхатдан ўтиш квартирага эгалик ҳуқуқини бермайди. У фақат шахснинг ушбу манзилда яшаётганлигини ёки вақтинча турганлигини тасдиқлайди.

Бошқа квартирага янги манзил бўйича рўйхатдан ўтиш орқали прописка қилинади. Бунинг учун ЯИДХП‘да доимий яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтишга ариза беринг, ДХМ‘га ёки миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бўлинмасига мурожаат қилинг.

Одатда тартиб қуйидагича:

1. 1Янги квартиранинг ҳужжатларини текширинг.
2. 2Мулкдорнинг рўйхатдан ўтишга розилигига ишонч ҳосил қилинг.
3. 3ЯИДХП, ДХМ ёки миграция бўлинмаси орқали ариза беринг.
4. 4Шахсингизни ва манзил бўйича маълумотларни тасдиқланг.
5. 5Хизмат натижасини электрон шаклда олинг.

Янги яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтганда олдинги рўйхатдан ўтиш бекор қилинади. Бу фуқароларни яшаш ва вақтинча турган жойи бўйича рўйхатга олиш тўғрисидаги қонунда кўзда тутилган.

Мулкдор ўз кўчмас мулкига бошқа шахсни рўйхатдан ўтказиши мумкин. Бу қариндош, ижарачи ёки ушбу манзилда яшайдиган бошқа бир шахс бўлиши мумкин.

Агар кўчмас мулкнинг бир нечта мулкдори бўлса, ҳар биридан розилик талаб қилиниши мумкин. Буни ариза беришдан олдин аниқлаштирган маъқул.

Муҳим: прописка одамни мулкдорга айлантирмайди. Рўйхатдан ўтиш яшаш ёки туриш жойини тасдиқлайди, лекин квартира, уй ёки ер участкасидаги улушга даъво қилиш ҳуқуқини бермайди.

Агар квартирада ёки уйда аллақачон кўп одам рўйхатдан ўтган бўлса, майдоннинг ижтимоий нормаси рўйхатдан ўтишга таъсир қилиши мумкин. Нормани маҳаллий органлар белгилайди, лекин у 1 киши учун умумий майдоннинг 16 м² дан кам бўлиши мумкин эмас. Ногиронлар аравачасидаги одамлар учун минимум юқорироқ.

Шу билан бирга, баъзи яқин қариндошлар учун ижтимоий норма қўлланилмайди. Масалан, эр ёки хотин, ота-оналар, фарзандлар, бобо, буви, набиралар, ака-ука ёки опа-сингиллар бир-бирларининг яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтаётганда.

Агар сиз қариндош бўлмаган шахсни прописка қилмоқчи бўлсангиз, турар жой майдони ва рўйхатдан ўтган шахслар сонини олдиндан текшириб кўрганингиз маъқул.

ЯИДХП орқали яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтиш 1 иш кунини олади. Натижа электрон шаклда келади.

Лекин муддат қуйидаги ҳолларда узайиши мумкин:

• мулкдор аризани тасдиқламаса
• квартира бўйича маълумотлар мос келмаса
• объект бўйича чеклов мавжуд бўлса
• ҳужжатлар етарли бўлмаса
• ДХМ ёки миграция бўлинмасига шахсан мурожаат қилиш керак бўлса

Агар ариза қайтарилган бўлса, рад этиш сабабини текширинг ва хатони тузатинг. Баъзан маълумотларни янгилаш, тўғри хизматни танлаш ёки маълумотларни қайта тасдиқлашнинг ўзи етарли бўлади.

Рўйхатдан ўтиш расмийлаштирилгандан сўнг, янги манзил тўғри акс этаётганини текширинг.

Бу, айниқса, қуйидаги ҳолларда муҳим:

• квартирани сотишни режалаштираётган бўлсангиз
• болани мактабга ёки боғчага расмийлаштираётган бўлсангиз
• банкка ҳужжатлар топшираётган бўлсангиз
• давлат хизматлари орқали маълумотномалар олаётган бўлсангиз
• коммунал ёки бошқа хизматларни расмийлаштираётган бўлсангиз

Агар маълумотлар нотўғри кўрсатилган бўлса, тузатиш учун сўров юбориш керак. Хатони бошқа ҳужжатларга таъсир қилмасидан олдин дарҳол бартараф этган маъқул.

Биринчи хато — ЯИДХП‘дан «пропискани ўзгартириш» хизматини қидириш. Расмий равишда хизмат «Яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтказиш» деб номланади.

Иккинчи хато — аввал рўйхатдан чиқиш керак, деб ўйлаш. Оддий манзилни ўзгартиришда янги яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтишни расмийлаштириш керак. Янги манзил бўйича рўйхатдан ўтганда олдинги рўйхатдан ўтиш бекор қилинади.

Учинчи хато — мулкдорнинг розилигини олмаслик. Агар турар жой сизники бўлмаса, розиликсиз рўйхатдан ўтказиш расмийлаштирилмайди.

Тўртинчи хато — кадастрни текширмаслик. Агар квартира ёки уй бўйича маълумотлар мос келмаса, ариза қолиб кетиши мумкин.

Бешинчи хато — прописка турар-жойга ҳуқуқ беради, деб ҳисоблаш. Рўйхатдан ўтиш одамни мулкдорга айлантирмайди.

Ўзбекистонда пропискани янги манзил бўйича рўйхатдан ўтиш орқали ўзгартириш мумкин. Бунинг учун ЯИДХП, ДХМ ёки миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бўлинмасидан фойдаланилади.

Агар сиз хонадон сотиб олгандан кейин манзилингизни ўзгартираётган бўлсангиз, аввал мулк ҳуқуқи ва кадастр маълумотларини текширинг. Агар бировнинг уй-жойига рўйхатдан ўтаётган бўлсангиз, мулкдорнинг розилигини олдиндан олинг. Агар ўз уйингизга бошқа одамни прописка қилмоқчи бўлсангиз, майдонни, объект бўйича чекловларни ва рўйхатдан ўтган шахслар сонини текширинг.

Прописка яшаш манзилини тасдиқлашга ёрдам беради, лекин хонадон ёки уйга мулк ҳуқуқини бермайди. Шунинг учун рўйхатдан ўтишдан олдин 2 та саволни ажратиб олиш муҳим: манзилда ким яшайди ва кўчмас мулк кимга тегишли.