Ўзбекистонда уй-жой реновацияси қандай амалга оширилади ва бу мулкдорлар учун нимани англатади

Уй-жой реновацияси – бу эскирган, авария ҳолатидаги ёки яшаш учун яроқсиз бинолар жойлашган ҳудудларни янгилашдир. Эски уйлар ўрнига янги турар-жой мажмуалари, улар билан бирга янгиланган муҳандислик тармоқлари, йўллар, яшил ҳудудлар ва ижтимоий инфратузилма объектлари пайдо бўлади.

Реновациянинг асосий вазифаси — уй-жой фонди замонавий талабларга мос келмайдиган ҳудудларни янгилашдир. Бундай лойиҳалар доирасида қуйидагилар амалга оширилиши мумкин:

• мавжуд биноларни реконструкция қилиш
• эски уйларни бузиш ва уларнинг ўрнига янгиларини қуриш
• муҳандислик ва транспорт тармоқларини янгилаш
• яшил ҳудудларни ва жамоат жойларини яратиш
• ижтимоий инфратузилмани ривожлантириш

Бинонинг ҳаддан ташқари эскириши, авария ҳолати ёки яшаш учун яроқсизлиги реновация учун асос бўлади.

Янги қонун бўйича ҳудуд, унда жойлашган объектлар мулкдорларининг камида 80% ининг ёзма розилиги мавжуд бўлганда, реновация дастурига киритилиши мумкин. 

Дастур тасдиқлангандан сўнг ҳар бир мулкдор билан алоҳида шартнома тузилади — компенсация ёки лойиҳада иштирок этиш тўғрисида. Дастурнинг ўзида реновация ҳудуди, уйлар рўйхати, инфратузилма ҳақидаги маълумот, амалга ошириш муддатлари ва ишлар тугагандан сўнг ҳуқуқ эгаларига бериладиган уй-жой ҳақидаги маълумотлар кўрсатилиши керак.

Мулкдорга қуйидагилар берилиши мумкин:

• реновация ҳудуди доирасида янги квартира ёки бошқа кўчмас мулк
• бошқа жойда уй-жой ёки бошқа объект
• пул компенсацияси
• келишувда назарда тутилган компенсациянинг бошқа шакли

Реновация товонсиз мулкни автоматик йўқотишни англатмайди. Ўзбекистон Конституцияси ҳам назарда тутадики, уй-жойидан маҳрум бўлган мулкдорга олдиндан тенг қийматли объект ёки унинг қиймати компенсацияси берилади.

Кўпинча реновация кўчиш ёки кўчмас мулкни сотиш учун сабаб бўлади. Агар бу сиз учун ҳам долзарб бўлса ёки айни дамда уй-жой излаётган бўлсангиз, СаломУй сайтидаги иккиламчи бозор объектларига эътибор қаратинг. Биз сайтда текширилган эълонларни батафсил тавсифлари билан жойлаштирамиз — бу билан керакли объектни танлаш осонлашади.

Агар уй-жойни янги объект қурилиши тугагунга қадар бўшатиш керак бўлса, лойиҳа дирекцияси вақтинчалик уй-жой бериши ёки ижара харажатларини қоплаши керак.

Шу билан бирга, янги қонун сезиларли кечикиш учун жавобгарликни назарда тутади: агар объектнинг қурилиши ва топширилиши 24 ойдан ортиқ кечикса, ҳар бир кечиккан кун учун компенсация суммасининг 0,05% миқдорида пеня назарда тутилган.

Агар уйингиз реновация ҳудудида бўлса, оғзаки ваъдалар билан чекланиб қолмаслик керак. Лойиҳа ҳужжатларини ва якка тартибдаги келишув шартларини диққат билан ўрганиш муҳим.

Алоҳида эътибор қаратиш лозим жиҳатлар:

• ўрнига бериладиган объект
• унинг майдони ва хусусиятлари
• эски уй-жойни бўшатиш муддатлари
• қурилиш муддатлари ва янги объектни топшириш
• компенсация миқдори ва шакли
• вақтинча яшаш ёки ижара шартлари
• мулк ҳуқуқини расмийлаштириш тартиби

Барча муҳим шартларни фақат оғзаки муҳокама қилмасдан, шартномада қайд этиш яхшироқдир.

Реновация, нафақат алоҳида янги уй қуришни назарда тутади, балки ҳудудни комплекс янгиланишини ҳам англатади.

Уй-жой билан бирга муҳандислик тармоқлари, транспорт инфратузилмаси, жамоат жойлари ва ижтимоий объектлар ўзгариши мумкин. Айнан шунинг учун реновация дастурида нафақат уйлар, балки унга туташ ҳудуд ҳам алоҳида кўрсатилади.

Реновация уй-жой фондини янгилашнинг асосий усулларидан бири сифатида кўриб чиқилади. Режаларга кўра, 2040-йилга қадар мамлакатда кўп қаватли уйлар қурилишини йилига 280 мингта квартирагача ошириш режалаштирилган, шундан 170 мингтаси реновация лойиҳаларига тўғри келиши керак.

Аҳоли учун бу эски ҳудудларнинг босқичма-босқич янгиланиши ва замонавий инфратузилмага эга янги турар жойларнинг пайдо бўлишини англатади. Шу билан бирга, мулк эгалари учун ўз ҳуқуқларини тушуниш ва муайян лойиҳа шартларини олдиндан ўрганиш алоҳида муҳимдир.

Реновация — бу шунчаки эски уйни бузиш эмас. Бу янги турар жой қурилишини, инфратузилмани ривожлантиришни ва ободонлаштиришни ўз ичига олиши мумкин бўлган ҳудудни комплекс янгилашдир.

Агар уйингизни реновация дастурига киритишни режалаштиришса, авваламбор лойиҳа қандай асосда амалга оширилаётганини, мулк эгалари учун қандай шартлар кўзда тутилганини ва улар қандай компенсация ёки янги турар жой олишларини билиш керак.