2026-йилда Ўзбекистонда янги уйдан квартирани қабул қилиш: асосий қоидалар ва нозик жиҳатлар

Янги хонадон калитларини олиш — узоқ кутилган лаҳзадир. Аммо қабул қилиш-топшириш далолатномасини имзолашдан олдин, турар жойни диққат билан кўздан кечириш ва барча камчиликларни қайд этиш муҳим. Ушбу мақолада хонадонни қабул қилиш вақтида нималарга эътибор бериш кераклиги ва ўз манфаатларингизни қандай ҳимоя қилиш ҳақида сўз юритамиз.

Қабул қилиш қурилиш якунланганидан сўнг, қурувчи харидорга калитларни топширишга тайёр бўлганда бўлиб ўтади. Қурувчининг вакили объектни кўрсатади, ҳужжатларни топширади ва далолатномани имзолашни таклиф қилади.

Харидорга текшириш керак булган жихатлар:

• квартира шартномага ва режага мос келадими?
• муҳандислик тизимлари ишлаяптими?
• шикастланишлар ва қурилиш нуқсонлари йўқми
• квартиранинг ҳақиқий хусусиятлари ҳужжатларда кўрсатилган маълумотларга: майдони, қавати, рақами ва жиҳозланишига мос келадими

Квартирани қабул қилишни бутун уйни фойдаланишга топшириш билан адаштирмаслик керак. Уйни ваколатли органлар фойдаланишга топширади, муайян квартирани эса унинг харидори, яъни уй топширилгандан сўнг қабул қилиб олади.

Агар квартира маълум бир турдаги пардоз, сантехника, деразалар, эшиклар ёки ускуналар билан сотилган бўлса, қабул қилиш-топшириш далолатномасини имзолашдан олдин амалдаги бутланиши шартнома шартларига мос келишини текширинг. Қурувчининг оғзаки ваъдаларини кейинчалик тасдиқлаш анча қийинроқ.

Кўрик учун керак бўладиган буюмлар:

• паспорт, шартнома ва квартиранинг режаси
• камерали ва зарядли телефон
• рулетка
• сатҳ ўлчагич
• фонарча
• қувватлагич ёки розетка тестери
• вентиляцияни текшириш учун қоғоз варағи
• блокнот
• текшириладиган объектларнинг олдиндан тайёрланган рўйхати

Квартирани қабул қилишда нимага эътибор бериш кераклигини билсангиз ҳам, баъзи камчиликларни тажрибасиз пайқаш осон эмас. Агар ҳеч нарсани ўтказиб юбормаганингизга амин бўлишни истасангиз, текширувни мутахассисга ишониб топширинг.

Аввал уй манзилини, квартира рақамини, қаватини, хоналар сонини ва майдонини текширинг. Амалдаги планировкани шартномадаги режа билан солиштиринг.

Деворлар, эшик ва дераза ўйиқларининг, шунингдек, муҳандислик коммуникацияларининг жойлашуви лойиҳа ҳужжатларига мос келишига ишонч ҳосил қилинг. Агар майдон шартномада кўрсатилганидан фарқ қилса, қурувчидан қайта ҳисоб-китоб тартибини тушунтиришни сўранг.

Текширинг, хонадонга бехавотир ўтиш мумкинми, лифтлар ишлаяптими, подъездда ёруғлик борми ва қаватдаги асосий ишлар тугалланганми.

Агар умумий фойдаланишдаги жойларнинг ҳолати шартномада назарда тутилган бўлса, у ҳам баён қилинган шартларга мос келиши керак. Камчиликлар аниқланганда, уларни қайд этиш ва қурувчига хабар бериш мумкин.

Ёриқлар, бўшлиқлар, намлик излари, доғлар ва материалларнинг кўчишини қидиринг. Бурчаклар ва туташган жойларни айниқса диққат билан кўздан кечиринг.

Деворлар ва полни уровень билан текшириш лозим. Сатҳдаги сезиларли фарқлар, ботиқлар, дўнгликлар ва қийшайишлар таъмирлашни мураккаблаштиради ва қўшимча харажатларни талаб қилиши мумкин.

Ҳар бир тавақасини очинг ва ёпинг. Деразалар ва эшиклар катта куч сарфламасдан ҳаракатланиши, зич ёпилиши ҳамда ромга ёки полга тегмаслиги керак.

Шишапакетлар, тутқичлар, ошиқ-мошиқлар ва зичлагичларни кўздан кечиринг. Барча фурнитура соз ҳолатда эканлигига ишонч ҳосил қилинг. Дарзлар, тирналган жойлар, тирқишлар, шамол ўтиши ёки сув ўтиш излари йўқлигини текширинг.

Чироқни ёқинг ва розеткаларни мавжуд асбоб билан текширинг. Электр шитини, автоматларни, кабелларни ва ускуналарнинг уланиш жойларини кўздан кечиринг.

Жўмракларни очинг, сув босимини ва оқиб кетишини текширинг. Қувурларни, уланмаларни ва сифонларни кўздан кечиринг: уларнинг остида намлик бўлмаслиги керак. Раковина, ванна ва душдан сув тўхтовсиз оқиб кетиши керак.

Радиаторлар ва иситиш қувурларини текширинг. Вентиляция учун панжарага қоғоз варақ тутиб кўринг: агар ҳаммаси жойида бўлса, у ҳаво оқимида ушланиб туриши керак.

Ҳар бир нуқсонни умумий ва йирик планда суратга олинг. Ёриқ, сатҳлар фарқи ёки тирқишнинг ўлчамини кўрсатиш учун ёнига рулетка ёки уровень қўйиш мумкин.

Фотосуратлар билан чекланманг. Барча камчиликларни иккала томон имзолайдиган далолатномага ёки алоҳида нуқсонлар варақасига киритинг.

Қабул қилиш-топшириш далолатномасини имзолашга шошилманг, айниқса агар нуқсонлар аниқлаган бўлсангиз. Нуқсонларни бартараф этиш муддатини биринчи навбатда шартнома ва далолатномадан излаш керак. «Кейинроқ бартараф этамиз» деган жумлага рози бўлманг: аниқ санани ёки муддатни кўрсатинг. Барча нуқсонлар қайд этилмагунча, «эътирозим йўқ» деган жумлали ҳужжатни имзоламанг.

Далолатномада барча аниқланган камчиликлар, уларнинг жойлашган ўрни, харидорнинг талаблари ва уларни бартараф этиш муддатлари кўрсатилиши керак. Расмийлаштирилгандан сўнг қурувчи вакилининг имзоси қўйилган далолатнома ва барча иловаларнинг ўз нусхангизни албатта олинг. Далолатномани, нуқсонлар рўйхатини, фотосуратларни ва қурувчи билан ёзишмаларни эътирозлар тўлиқ бартараф этилгунга қадар сақланг.

Қайта қабул қилишда аввал аниқланган барча камчиликлар бартараф этилганини албатта текширинг. Ҳужжатларни фақат эътирозлар тўлиқ бартараф этилганига ишонч ҳосил қилганингиздан кейингина имзоланг.

Агар камчиликлар аниқланмаса ёки барча эътирозлар бартараф этилган бўлса, томонлар қабул қилиш-топшириш далолатномасини имзолайдилар. Шундан сўнг харидорга калитлар, ўрнатилган ускуналарнинг ҳужжатлари ва кафолат талонлари топширилади.

Шошма-шошарлик. Харидор хоналарни тезда кўздан кечиради ва деразалар, розеткалар, сув ҳамда вентиляцияни текширмасдан ҳужжатларни имзолайди. Кўздан кечириш учун етарлича вақт ажратиш керак.

Фақат йирик нуқсонларни текшириш. Ёриқ дарҳол сезилади, кучсиз тортиш, носоз розетка ёки оқаётган уланма эса кейинроқ намоён бўлиши мумкин. Нафақат сиртларни, балки муҳандислик тизимларини ҳам кўздан кечириш керак.

Ёзма эътирозларнинг йўқлиги. Фотосуратлар фойдали, лекин улар ўз-ўзидан нуқсон далолатномасининг ўрнини босмайди. Эътирозларни қурувчига ёзма равишда топшириш керак.

Далолатномани эътирозларсиз имзолаш. Аниқ камчиликларни имзолашдан олдин кўрсатиш яхшироқдир. Акс ҳолда, қурувчи харидор объектни мавжуд ҳолатида қабул қилган деб даъво қилиши мумкин.

Пардозсиз квартира оддийроқ кўринади, лекин уни ҳам худди шундай синчковлик билан текшириш керак. Бунда хоналарнинг геометрияси, конструкцияларнинг ҳолати ва муҳандислик тармоқларининг таъмирга тайёрлиги муҳим аҳамиятга эга.

Базавий пардозлашдаги каби айнан ўша нарсаларни текшириш керак, қўшимча равишда эса:

Пардозсиз квартира оддийроқ кўринади, лекин уни ҳам худди шундай синчковлик билан текшириш керак. Бунда хоналарнинг геометрияси, конструкцияларнинг ҳолати ва муҳандислик тармоқларининг таъмирга тайёрлиги муҳим аҳамиятга эга.

Базавий пардозлашдаги каби айнан ўша нарсаларни текшириш керак, қўшимча равишда эса:

• Деворлар, ёпмалар ва стяжкани. Уларда ёриқлар, сезиларли сатҳ фарқлари, намлик излари ва бошқа кўзга кўринадиган нуқсонлар бор-йўқлигини кўздан кечиринг. Деворларнинг пол ва шифт билан туташган жойларига, бурчакларга ва дераза ўринларига алоҳида эътибор қаратинг.
• Муҳандислик коммуникациялари. Қувурлар, вентиляция, электр нуқталари ва стоякларнинг жойлашувини лойиҳа ҳужжатлари билан солиштиринг. Қурувчи ўрнатиши шарт бўлган ҳисоблагичлар ва муҳандислик чиқиш жойларининг мавжудлигини текширинг.
• Хоналарнинг ўлчамлари. Хоналарнинг асосий ўлчамларини ўлчанг ва уларнинг лойиҳага мос келишига ишонч ҳосил қилинг. Ҳатто кичик оғишлар ҳам мебелнинг жойлашувига ва дизайн-лойиҳанинг амалга оширилишига таъсир қилиши мумкин.

Тайёр пардозли квартирада нафақат конструкция ва коммуникациялар, балки якуний ишларнинг сифати ҳам текширилади.

Квартирани кўздан кечириш вақтида қуйидаги элементларга эътибор беринг:

• Деворлар. Уларни кундузги ва ёнлама ёруғликда кўздан кечиринг — шунда тўлқинсимон нотекисликлар, доғлар, ёриқлар ва ёмон ишлов берилган чоклар яхшироқ кўринади. Агар пардозлаш ишлари кўзда тутилган бўлса, гулқоғозлар кўчиб турмаслиги керак, бўялган юзаларда эса бўялмаган жойлар ва кўзга ташланадиган оқимлар бўлмаслиги лозим.
• Пол. Қопламанинг бутунлигини, чокларнинг сифатини ва плитка остида бўшлиқлар йўқлигини текширинг. Ламинат эгилмаслиги, ғижирламаслиги ёки чоклари ажраб кетмаслиги керак.
• Сантехника ва электрика. Сантехника, жўмраклар, розеткалар, ўчиргичлар, хоналараро эшиклар ва ўрнатилган ускуналар ўрнатилганига ва соз ишлаётганига ишонч ҳосил қилинг.
• Комплектация. Амалдаги пардозни, материалларни ва ускуналарни шартнома шартлари билан таққосланг. Агар плитка, эшиклар, сантехника ёки муайян турдаги бошқа элементлар назарда тутилган бўлса, улар спецификацияга мос келиши керак.

Фуқаролик қонунчилиги камчиликларни мақбул муддатда бепул бартараф этишни талаб қилишга имкон беради. Агар қурувчи билан муносабатлар истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликка тўғри келса, нуқсонлар талаб қўйилган пайтдан бошлаб 20 кун давомида бартараф этилиши керак.

Агар кўрикдан ўтказиш вақтида муаммолар ёки нуқсонларни аниқласангиз, уларни қайд этинг ва бартараф этиш учун қурувчига ёзма равишда топширинг. Ҳужжатнинг қабул қилинганлигини тасдиқловчи ҳужжатни сақлаб қўйинг. Шундан сўнг қурувчи аниқланган камчиликларни шартномада ёки қонунчиликда назарда тутилган муддатларда бартараф этиши керак. Яққол камчиликларни далолатномани имзолаш пайтида кўрсатиш керак. Агар топширилгандан сўнг оддий кўрикдан ўтказишда пайқаш мумкин бўлмаган яширин нуқсон аниқланса, бу ҳақда қурувчига аниқлангандан сўнг дарҳол ёзма равишда хабар беринг.

Квартирани сифатли қабул қилиб олиш деворларни кўздан кечиришдан эмас, балки шартнома ва ҳужжатлардан бошланади. Аввал объектнинг тавсифларини текширинг, сўнг кетма-кет хоналарни, пардозни ва коммуникацияларни кўздан кечиринг.

Барча нуқсонларни ёзма равишда ва суратга олиб қайд этинг. Хонадон шартномага мос келишига ишонч ҳосил қилмагунингизча, даъволар йўқлиги ҳақидаги бандли ҳужжатларга имзо қўйманг.