Президент урбанизация ва уй-жой қурилиши соҳасидаги янги вазифаларни кўриб чиқди

Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Ўзбекистонда урбанизация ва уй-жой қурилиши соҳасида янги босқич бошланмоқда. 3 февраль куни бўлиб ўтган тақдимотда мамлакатда шаҳарсозликни замонавий ёндашувлар асосида ташкил этиш, аҳолининг уй-жойга бўлган талабини тўлиқ қондириш ва ер ресурсларидан самарали фойдаланиш масалалари атрофлича муҳокама қилинди.

Аҳолини сифатли ва замонавий уй-жой билан таъминлаш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди. Сўнгги 8 йил мобайнида мамлакатимизда 120 миллион квадрат метрдан ортиқ уй-жой ёки 600 мингдан зиёд хонадони қурилиб, фойдаланишга топширилди.

Уй-жой сотиб олиш имкониятларини кенгайтириш мақсадида 541 минг нафар фуқарога 103 триллион сўм миқдорида имтиёзли ипотека кредитлари ва субсидиялар ажратилди. Бу эса аҳоли турмуш даражасининг яхшиланиши билан бирга, қурилиш материаллари саноатининг жадал ривожланишига ҳам туртки берди.

Қурилиш соҳасидаги ислоҳотлар натижасида Ўзбекистонда урбанизация даражаси 1991 йилдаги 40,3 фоиздан 51 фоизга етди. Бироқ давлат раҳбари таъкидлаганидек, бу ҳали етарли эмас.

Ҳар йили республика бўйича 200 мингга яқин янги оилалар ташкил топмоқда. Бу эса янги уй-жойлар, йўллар, муҳандислик тармоқлари ва ижтимоий инфратузилмага бўлган талабни кескин оширади. Ҳозирда аҳолининг бир кишига тўғри келадиган ўртача турар жой майдони 18,9 квадрат метрни ташкил этмоқда. Уни камida 23 квадрат метрга етказиш учун 2040 йилга қадар уй-жой қурилиши суръатини йиллик 280 минг хонадони ташкил этиши зарур.

Урбанизация соҳасида бошқарувни такомиллаштириш мақсадида алоҳида қўмита ташкил этилди. Унинг олдига уй-жой қуриш ҳажмларини босқичма-босқич ошириш вазифаси қўйилди:

• 2026 йил — 140 минг хонадон
• 2027 йил — 150 минг хонадон
• 2028 йил — 160 минг хонадон

Бу режалар аҳолини уй-жой билан таъминлашда барқарор ва узоқ муддатли ёндашувни шакллантиради.

Ер ресурсларидан оқилона фойдаланиш масаласига алоҳида эътибор қаратилди. Халқаро таҳлилларга кўра, аҳоли пунктларининг тартибсиз кенгайиши келгусида айрим ҳудудларда экин ерлари танқислигига олиб келиши мумкин.

Шу боис эски уй-жой фондларини янгилаш, яъни реновация улушини ошириш муҳим вазифа сифатида белгиланди. Режага кўра:

• реновация ҳиссаси 15 фоиздан 2040 йилга қадар 60 фоизга етказилади;
• “Янги Ўзбекистон” турар жой массивлари сони 120 тага етказилади.

Бугунги кунда қурилиш соҳасида рухсат олиш жараёнлари 9 та босқичдан иборат бўлиб, ўртача 90–120 кун вақт талаб қилади. Халқаро амалиётда эса “қурилishga тайёр ер” механизми орқали бу муддат 7–15 кунгача қисқартирилган.

Ўзбекистонда ҳам ушбу тизимни жорий этиш таклиф қилинди. Унга кўра:

• ер участкалари аукционга чиқарилишидан олдин барча рухсат ва тайёргарлик ишлари бажарилади;
• тадбиркор ерни ютиб олгандан сўнг ҳужжатларни автоматик тарзда олади;
• тайёр бўлмаган ерларни аукционга чиқариш тақиқланади;
• жараёнлар тўлиқ шаффоф ва қисқа муддатда амалга оширилади.

Қурилиш сифати, аввало, лойиҳа ҳужжатларига боғлиқ. Шу муносабат билан “ТошбошпланЛИТИ”, “ЎзшаҳарсозликЛИТИ”, “ЎзГАШКЛИТИ”, “Қишлоқ қурилиш лойиҳа” каби ташкилотлар фаолиятини тубдан яхшилаш вазифаси қўйилди.

Бу йўналишда:

• хорижий юқори малакали мутахассисларни жалб қилиш,
• замонавий бошқарув тизимларини жорий этиш,
• халқаро стандартларга мос лойиҳалаш амалиётини йўлга қўйиш белгиланди.

Урбанизация ва уй-жой қурилишини аниқ режалаштириш учун рақамли технологиялар кенг жорий этилади. Тақдимотда қуйидаги платформаларни ўз ичига олган ягона “Uy-joy” ахборот тизимини яратиш таклиф этилди:

• бош ва мастер-режаларнинг ягона маълумотлар базаси;
• қурилishga тайёр ер майдонлари базаси — “Ер банки”;
• кўп квартирали уйларнинг геоахборот базаси;
• эскроу тизими;
• қурувчилар рейтинги ва бошқа рақамли инструментлар.

Ўзбекистонда урбанизация ва уй-жой қурилиши соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотлар аҳоли фаровонлигини ошириш, иқтисодий ўсишни қўллаб-қувватлаш ва шаҳар муҳитини барқарор ривожлантиришга қаратилган. Президент томонидан берилган топшириқлар соҳага режали, ҳисоб-китобга асосланган ва узоқ муддатли ёндашувни жорий этишда муҳим дастуриламал бўлиб хизмат қилади.