Ўзбекистонда ўзини ўзи банд қилган шахс ипотека олиши мумкинми?

Ўзбекистонда ўзини ўзи банд қилганлар ўз уйини сотиб олиш учун ипотека олишлари мумкин. 2026-йилда улар учун янги имкониятлар пайдо бўлди, аммо банкларнинг шартлари ва талаблари фарқ қилади. Ўзини ўзи банд қилганлар учун қандай вариантлар мавжудлиги ва кредит олиш учун нималар кераклигини кўриб чиқамиз.

Ҳа, ўзини ўзи банд қилган шахс тижорат банкида умумий асосларда ипотека кредитини расмийлаштириши мумкин. Бунда банк даромадни, тўлов қобилиятини, кредит тарихини ва қарз олувчига қўйиладиган бошқа талабларни мустақил равишда баҳолайди. Аниқ шартлар банкка ва танланган ипотека дастурига боғлиқ.

Ҳа, ўзини ўзи банд қилганлар ҳам бюджетдан молиялаштириладиган давлат ипотека дастурларида иштирок этиш имкониятига эга бўлдилар. 2026-йил 1-апрельдан бошлаб ўзини ўзи банд қилганлар учун шартлардан бири ижтимоий солиқни ихтиёрий тўлаш бўлди: 2026-йилда ўтган йил учун тўлов ҳисобга олинади, 2027- йилдан бошлаб – икки йил, 2028-йилдан бошлаб эса — уч йил учун.

Бунда аниқ талаблар дастур ва банкка қараб фарқ қилиши мумкин.

Ставкага бошланғич тўлов, биргаликда қарз олувчининг мавжудлиги, сотиб олинаётган уй-жой тури ва бошқа параметрлар таъсир қилиши мумкин. Ўзбекистоннинг баъзи банкларида ўзини ўзи банд қилганлар учун мавжуд бўлган ипотека дастурларининг мисоллари келтирилган:

Ipoteka Bank

Ставка: 16,99% дан бошлаб

Бошланғич тўлов: 15% дан

Hamkorbank

Ставка: 17,5%

Бошланғич тўлов: 25% дан

OFB

Ставка: дастурга боғлиқ

Бошланғич тўлов: 20–30% дан

BRB

Ставка: дастурлардан бирида тахминан 19,0–21,9%

Бошланғич тўлов: 25% дан

Trastbank

Ставка: дастурга боғлиқ

Бошланғич тўлов: дастурга боғлиқ

Ариза топширишдан олдин танланган банкда ўзини ўзи банд қилганлар учун ипотеканинг жорий ставкалари, талаблари ва олиш имкониятини аниқланг.

Банк учун асосий савол — мижоз ипотекани мунтазам тўлай оладими. Агар шахсда стандарт иш ҳақи маълумотномаси бўлмаса, банк унинг молиявий ҳолатини баҳолаш учун бошқа маълумотлардан фойдаланиши мумкин.

Дастурга қараб қуйидагилар ҳисобга олиниши мумкин:

• фаолиятдан олинган даромад

• банк карталари ва ҳисобварақларига келиб тушган маблағлар

• пул айланмалари

• тасдиқланган қўшимча даромад манбалари

• фаолият юритиш муддати

• мижознинг қарз юки

Масалан, баъзи банклар картадаги пул ҳаракатини муайян давр мобайнида таҳлил қилиши мумкин. Шунинг учун ўзини ўзи банд қилган шахс учун танланган банкда айнан қандай ҳужжатлар ва молиявий маълумотлар талаб қилинишини олдиндан текшириш муҳим.

Ҳужжатларнинг аниқ рўйхати банк ва дастурга боғлиқ, лекин одатда қуйидагилар талаб қилинади:

• шахсни тасдиқловчи ҳужжат

• ўзини ўзи банд қилганлик статусини тасдиқловчи ҳужжат

• даромад ёки молиявий айланмаларни тасдиқловчи ҳужжатлар

• сотиб олинаётган кўчмас мулкка оид ҳужжатлар

• бошланғич тўловни тасдиқловчи ҳужжат

• дастурнинг қўшимча талаблари бажарилганлиги тўғрисидаги ҳужжатлар, агар улар назарда тутилган бўлса.

Ипотекани танлашда фақат фоиз ставкасига эътибор бериш керак эмас.

Қуйидагиларни текширинг:

• бошланғич тўлов миқдори

• кредитнинг максимал миқдори

• кредит бериш муддати

• даромадни тасдиқлашга қўйиладиган талаблар

• биргаликда қарз олувчининг зарурлиги

• бирламчи ёки иккиламчи бозордан квартира сотиб олиш имконияти

• қўшимча комиссиялар ва харажатларнинг мавжудлиги

• ипотека субсидиясини олиш имконияти

Шунингдек, банк дастурларининг шартлари ўзгариши мумкинлигини ҳам ҳисобга олинг. Шу сабабли, кредит расмийлаштиришдан олдин банкнинг жорий ставкаларини, талабларини ва ҳужжатлар рўйхатини албатта аниқланг.

Аввал бошланғич тўлов ва ойлик тўловга ажратишга тайёр бўлган суммани аниқлаш керак. Шундан сўнг, бюджетингизга мос уй-жой излашингиз мумкин.

Ўзини ўзи банд қилиш бугунги кунда уй-жойни ипотекага сотиб олишга тўсиқ эмас. Асосийси — тасдиқланган даромадга эга бўлиш, банк талабларига жавоб бериш ва молиявий юкламани олдиндан ҳисоблашдир.