2026 йил 1 январь ҳолатига қурилиш соҳасидаги солиқ қарздорлиги: ҳудудлар, сабаблар ва ТОП-10 корхоналар

Қурилиш соҳаси Ўзбекистон иқтисодиётида етакчи тармоқлардан бири ҳисобланади. Шу билан бирга, Давлат солиқ хизмати маълумотларига кўра, 2026 йил 1 январь ҳолатига энг катта солиқ қарзи айнан қурилиш корхоналари ҳиссасига тўғри келмоқда.

Йил бошидаги ҳолатга кўра:

• 100 млн сўмдан ортиқ солиқ қарзига эга қурилиш корхоналари сони — 1 243 та
• Жами солиқ қарзи — 1,35 трлн сўм
• ТОП-10 корхона умумий қарзнинг 38,7 фоизини ташкил этмоқда

Бу кўрсаткич солиқ қарзи асосан йирик корхоналар ҳиссасига тўпланганини кўрсатади.

Маълумотларга кўра, солиқ қарздорлиги ҳудудлар бўйича нотенг тақсимланган бўлиб, айрим вилоятларда қарз миқдори анча юқори.

1. 1Тошкент шаҳри — 492,2 млрд сўм
2. 2Тошкент вилояти — 125,9 млрд сўм
3. 3Андижон вилояти — 124,6 млрд сўм
4. 4Бухоро вилояти — 83,1 млрд сўм
5. 5Навоий вилояти — 81 млрд сўм

Фақатгина Тошкент шаҳри ҳиссасига қурилиш соҳасидаги умумий солиқ қарзининг катта қисми тўғри келмоқда.

Йирик солиқ тўловчилар кесимида ҳам солиқ қарзи сезиларли даражада юқори:

• Тошкент вилояти — 112,9 млрд сўм
• Кейинги ўринларда Тошкент шаҳри, Андижон ва Бухоро вилоятлари жойлашган

Бу ҳолат йирик қурилиш компанияларида молиявий юклама юқори эканини кўрсатади.

2026 йил 1 январь ҳолатига кўра:

1. 1“TASH BUILDING” МЧЖ (Тошкент ш.) — 107 млрд сўм
2. 2“KO‘PRIKQURILISH” АЖ — 81,9 млрд сўм
3. 3“AZIYA INVEST FAVORIT” МЧЖ — 73,7 млрд сўм
4. 4“AVTOSANOAT-INJINIRING” МЧЖ — 63,4 млрд сўм
5. 5“TAMIRLASH QURISH SERVIS” МЧЖ — 50,4 млрд сўм
6. 6“YORQIN SADAF FASLI” МЧЖ (Андижон вил.) — 40,8 млрд сўм
7. 7DM AJ BK NATEK (Навоий вил.) — 32,7 млрд сўм
8. 8“AGRO ASIA TRADE SERVIS” МЧЖ (Андижон вил.) — 31,5 млрд сўм
9. 9“GRAND ROAD TASHKENT” МЧЖ — 22,8 млрд сўм
10. 10“OBOD-DASTUR-QURILISH” МЧЖ (Тошкент вил.) — 18,3 млрд сўм

Мутахассислар фикрига кўра, қурилиш соҳасида солиқ қарзининг ортиши қуйидаги омиллар билан боғлиқ:

• йирик лойиҳаларда пул оқимининг узилиши;
• бюджет маблағлари ажратилишида кечикишлар;
• қурилиш материаллари ва хизматлар таннархининг ошиши;
• молиявий режалаштиришдаги камчиликлар.

2026 йил бошида қурилиш соҳасида 1,35 трлн сўм солиқ қарзи мавжудлиги соҳада молиявий интизомни кучайтириш, солиқ тўловларининг шаффофлигини ошириш ва муаммоли корхоналар билан тизимли ишлаш зарурлигини кўрсатади. Яқин даврда асосий эътибор солиқ қарзи юқори бўлган йирик корхоналар ва етакчи ҳудудларга қаратилиши кутилмоқда.